Twintig staten aan AMA: waarom geldt zwak bewijs wel voor chirurgie, maar niet voor puberteitsremmers?

Twintig Amerikaanse procureurs-generaal hebben de American Medical Association (AMA) in een brief gewezen op wat zij een dubbele bewijsstandaard noemen. Aanleiding is het positiestatement dat de American Society of Plastic Surgeons (ASPS) — naar eigen zeggen de grootste organisatie van gecertificeerde plastisch chirurgen ter wereld (bron) — begin februari 2026 publiceerde: chirurgische ingrepen aan borst, geslachtsdelen en gezicht bij minderjarigen met genderdysforie kunnen volgens de ASPS het best wachten tot iemand minstens negentien is, omdat het bewijs voor een gunstige balans tussen baten en risico's ontbreekt. De staten willen weten waarom diezelfde maatstaf niet geldt voor puberteitsremmers en cross-sekse hormonen, waarvan de AMA het gebruik bij minderjarigen volgens de brief wél blijft steunen (bron).

Wat de plastisch chirurgen zeiden

In het positiestatement van 3 februari 2026 concludeert de ASPS dat er onvoldoende bewijs is voor een gunstige risico-batenverhouding van het traject van hormonale en chirurgische genderbehandelingen bij kinderen en adolescenten. Zij beveelt chirurgen aan borst-, genitale en gezichtschirurgie uit te stellen tot de patiënt minstens negentien jaar is. De vereniging beroept zich daarbij expliciet op de Britse Cass Review en op een rapport van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid (HHS) uit 2025. Het is geen klinische richtlijn: de ASPS schrijft zelf dat zij geen eigen systematische beoordeling van het bewijs heeft uitgevoerd. Volgens de vereniging sluit het standpunt aan bij haar mededeling van augustus 2024, waarin zij het bewijs al als van lage zekerheid aanmerkte en liet weten geen richtlijn van een andere organisatie voor de behandeling van minderjarigen met genderdysforie te hebben onderschreven.

De vraag van twintig staten aan de AMA

Volgens berichtgeving van Fox News (23 februari 2026) stuurde de procureur-generaal van Alabama, Steve Marshall, mede namens zijn ambtgenoten van negentien andere staten, waaronder Texas, Ohio, Tennessee en Missouri, op 23 februari 2026 een brief aan de AMA. Zij prijzen de AMA voor het onderschrijven van het ASPS-standpunt dat chirurgie beter kan wachten tot volwassenheid, maar constateren dat de AMA tegelijk puberteitsremmers en hormonen bij minderjarigen blijft steunen — behandelingen waarvoor de onderliggende evidence-base, zo stellen de staten, even zwak is als bij chirurgie. Daarmee leggen zij de vinger op wat zij als een inconsistentie zien: één deel van hetzelfde behandeltraject wordt aan strengere bewijseisen onderworpen dan het andere. De brief vraagt de AMA een reeks vragen daarover uiterlijk 25 maart 2026 te beantwoorden.

Waarom leeftijd niet de kern van het probleem is

De ASPS trekt de grens bij negentien jaar, maar dat cijfer lost het onderliggende probleem niet op. De systematische review naar puberteitsremmers die voor de Cass Review is uitgevoerd, concludeert dat onderzoek van hoge kwaliteit ontbreekt en dat over het effect op genderdysforie en mentale gezondheid geen conclusies te trekken zijn (bron); een Zweedse systematische review noemt het bewijs voor hormoonbehandeling bij kinderen met genderdysforie onvoldoende (bron). Zie ook ons overzicht van de literatuur over puberteitsremmers. Als het bewijs voor puberteitsremmers en hormonen inderdaad net zo zwak is als voor chirurgie, zoals de staten stellen, dan is een leeftijdsgrens die alleen voor het laatste, meest onomkeerbare onderdeel van het traject geldt een halve maatregel. Onze analyse van het Gezondheidsraad-advies laat een vergelijkbaar patroon zien: een zorgvuldige procedure zegt niets over de kwaliteit van het onderliggende bewijs. Ook de Nederlandse intensivist Armand Girbes wees hier al op toen hij stelde dat ideologie zwaarder weegt dan bewijs in de besluitvorming rond transgenderzorg voor jongeren — een kritiek die evengoed op de Amerikaanse als op de Nederlandse situatie van toepassing is.

Wat dit voor het Nederlandse beleid betekent

In Nederland bracht de Gezondheidsraad op 30 juni 2026 het advies Transgenderzorg voor jongeren uit. De raad schrijft dat de systematische reviews het erover eens zijn dat de bewijskracht voor de gevonden effecten van hormoonbehandeling laag tot zeer laag is en dat de effecten op cognitie, vruchtbaarheid en de lange termijn nog onvoldoende zijn onderzocht, maar ziet daarin geen aanleiding om te adviseren de zorg anders in te richten; niets doen kan volgens de raad ook schadelijk zijn voor de mentale gezondheid. De Amerikaanse episode laat zien dat binnen medische beroepsverenigingen de bewijsvraag niet langer te vermijden is zodra één onderdeel van de behandeling — chirurgie — expliciet tegen het licht wordt gehouden. Voor Nederlandse beleidsmakers is de les dat een gefaseerde, "voorzichtige" aanpak zonder consistente bewijseisen per behandelstap geen oplossing is, maar het probleem alleen verplaatst. Zolang puberteitsremmers en hormonen buiten de discussie blijven terwijl alleen chirurgie ter discussie staat, blijft de kernvraag — is de bewijsbasis voor dit hele traject sterk genoeg om minderjarigen onomkeerbare stappen te laten zetten — onbeantwoord, ook in Nederland.

Bronnen

American Society of Plastic Surgeons, Position Statement on Gender Surgery for Children and Adolescents, 3 februari 2026. plasticsurgery.org

Fox News, "20 states accuse leading medical organization of selective science on youth gender transitions", 23 februari 2026. foxnews.com

Attorney General of Alabama e.a., brief aan de American Medical Association, 23 februari 2026. alabamaag.gov

Taylor e.a., Interventions to suppress puberty in adolescents experiencing gender dysphoria or incongruence: a systematic review, 2024. europepmc.org

Ludvigsson e.a., A systematic review of hormone treatment for children with gender dysphoria and recommendations for research, 2023. europepmc.org

Gezondheidsraad, Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12, 30 juni 2026. gezondheidsraad.nl