Waarom taal in beleid ertoe doet
Termen als 'mensen met een baarmoeder' raken aan de vraag hoe we over vrouwen spreken.
In voorlichting over zorg komen omschrijvingen voor als 'mensen met een baarmoeder' op de plek waar je 'vrouwen' zou verwachten. Een folder over geslachtsregistratie op de website van Bevolkingsonderzoek Nederland zegt bijvoorbeeld: "Alle mensen met een baarmoeder van 30 tot en met 60 jaar komen in aanmerking voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker" (bron). De Engelse uitnodiging voor hetzelfde soort onderzoek noemt beide groepen en richt zich, vertaald, tot "alle vrouwen en mensen met een baarmoederhals" van 25 tot en met 64 jaar (bron).
Voorstanders zien zulke taal als inclusief, critici als verwarrend en ontmenselijkend. Tien onderzoekers beschreven beide kanten in 2022 in het tijdschrift Frontiers in Global Women's Health: de taal is volgens hen aangepast om gevoelig, vriendelijk en inclusief te zijn, maar heeft onbedoelde gevolgen. Ze noemen onder meer dat het ontmenselijkend overkomt wanneer mensen worden aangeduid met een lichaamsdeel of een lichaamsfunctie, en dat communicatie onnauwkeurig of verwarrend wordt (bron).
De discussie raakt daarmee aan de toegankelijkheid van zorginformatie. Volgens dezelfde auteurs botst het vermijden van geslachtsgebonden termen met het uitgangspunt van begrijpelijke taal in gezondheidsvoorlichting, en kan informatie er moeilijker door te begrijpen worden voor kwetsbare groepen, zoals jongeren, laaggeletterden en mensen die in een andere taal dan hun moedertaal worden aangesproken. Ze raakt ook aan de vraag of het woord 'vrouw' nog helder gebruikt mag worden.
De afweging
Inclusieve taal en heldere, begrijpelijke communicatie hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar vragen om bewuste keuzes.