Britse ministeries schikken met gender-kritische ambtenaar

Twee Britse ministeries, Culture, Media and Sport (DCMS) en Science, Innovation and Technology (DSIT), hebben een arbeidsrechtzaak geschikt met Eleanor Frances, een voormalig ambtenaar die stelde dat ze ontslag moest nemen nadat ze op haar werk onder vuur kwam te liggen om haar gender-kritische opvattingen. Als onderdeel van de schikking zegden beide departementen toe hun genderbeleid te herzien. De Britse zender GB News, die er op 12 januari 2025 over berichtte, vatte dat samen als: ambtenaren worden niet langer 'transfoob' genoemd om gender-kritische opvattingen. In de verklaring van de ministeries zelf staat dat niet met zoveel woorden.

De zaak-Frances

Volgens de Britse organisatie Sex Matters was Frances ingenieur en leidinggevende bij de rijksdienst, maakte ze in 2022 formeel bezwaar tegen het transgenderbeleid van haar departement en nam ze in 2023 ontslag. Volgens GB News waarschuwde Frances voor een 'gepolitiseerd klimaat van angst' (vertaald) in Whitehall. Ze stelde dat het interne beleid 'transfobie' zo omschreef dat ook het weigeren om iemands genderidentiteit te aanvaarden eronder viel, en dat ze haar team en verantwoordelijkheden kwijtraakte terwijl haar klachten nog werden onderzocht. Ze begon een procedure bij het arbeidstribunaal tegen DCMS en DSIT, onder meer wegens discriminatie op grond van levensovertuiging en gedwongen ontslag. De zaak is geschikt zonder erkenning van aansprakelijkheid; de departementen betaalden Frances 116.749 pond.

Wat de ministeries hebben toegezegd

Bij de schikking hoort een verklaring van de hoogste ambtenaren van beide ministeries, Susannah Storey (DCMS) en Sarah Munby (DSIT). Daarin staat, vertaald, dat de departementen samen een herzien beleid voor geslachtsverandering invoeren, gebaseerd op een nieuw centraal modelbeleid, en dat dit beleid 'in overeenstemming met de Equality Act 2010 de rechten van medewerkers met verschillende beschermde kenmerken in balans brengt, waaronder maar niet uitsluitend geslachtsverandering, religie en overtuiging, en sekse'. Volgens GB News erkent de verklaring ook dat ambtenaren rechtmatige opvattingen moeten kunnen hebben, bespreken en ter discussie stellen.

Wat er in het nieuwe beleid komt te staan, lag daarmee nog niet vast. Sex Matters schreef op 11 januari 2025 dat de verklaring van december 2024 dateert en dat het centrale modelbeleid, dat volgens de verklaring voor het eind van dat jaar zou verschijnen, er nog niet was. De organisatie riep de leiding van de rijksdienst op om met één duidelijk centraal beleid te komen.

Waarom dit meer is dan één personeelszaak

Dat gender-kritische opvattingen in het Verenigd Koninkrijk wettelijk beschermd zijn, is geen nieuw gegeven. Het Employment Appeal Tribunal oordeelde op 10 juni 2021 in de zaak-Forstater dat zulke opvattingen onder de bescherming van levensovertuiging in de Equality Act 2010 vallen (bron). Het tribunaal schreef daarbij dat de uitspraak niet betekent dat mensen met deze opvattingen transpersonen ongestraft verkeerd mogen aanspreken, en dat transpersonen hun eigen bescherming tegen discriminatie en intimidatie houden. In de zaak-Frances is geen rechterlijk oordeel gevallen: het is een schikking, met de toezegging dat twee ministeries hun beleid herzien. Voor de definities van sekse en gender die in dit debat steeds terugkeren, verandert er inhoudelijk niets.

Nederland: het ingetrokken wetsvoorstel ging over iets anders

Nederland trok in januari 2026 het wetsvoorstel voor zelfidentificatie in (bron). Dat voorstel ging over het wijzigen van de vermelding van het geslacht in de geboorteakte, niet over de vraag hoe een werkgever omgaat met werknemers met gender-kritische opvattingen. Voor beleidsmakers die zich over sekse en gender op de werkvloer buigen, biedt de analyse op genderbeleid.nl over waarom beleid sekse nodig heeft, niet gender een uitgangspunt: gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen vereist geen ontkenning van hun biologische verschil.