Trump-regering wil genderzorg voor transgender gevangenen schrappen

Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft het Hooggerechtshof gevraagd een rechterlijk bevel te schorsen dat de federale overheid verplicht genderzorg te blijven bieden aan transgender gedetineerden. Het verzoek is op 28 september 2026 op de rol van het Hof gezet (bron). De regering-Trump wil haar eigen beleid — dat operaties, hormoonbehandeling en sociale aanpassingen zoals pruiken voor transgender gevangenen schrapt — laten ingaan terwijl de rechtszaak daarover nog loopt. Volgens de Washington Blade was het verstrekken van deze zorg bijna tien jaar eerder beleid geworden.

Wat de regering aan het Hooggerechtshof vraagt

Aanleiding is een bevel van de federale rechter Royce Lamberth. Hij verbood het federale gevangeniswezen (Bureau of Prisons, BOP) op 17 juni 2026 het nieuwe beleid toe te passen en verplichtte het de genderzorg voort te zetten zoals die voor het presidentiële besluit van januari 2025 werd verstrekt; op 26 augustus 2026 verlengde hij dat bevel. Een verdeeld hof van beroep weigerde op 18 september 2026 het bevel te schorsen (bron). Volgens de regering heeft de rechter het oordeel van het gevangeniswezen ten onrechte door zijn eigen oordeel vervangen. Zij beroept zich op de terughoudendheid die rechters volgens de uitspraak Bell v. Wolfish (1979) tegenover gevangenisbestuurders in acht moeten nemen, en noemt naast medische argumenten zorgen over, vertaald, "veiligheid en gevangenisbeheer".

Het beleid van 2026 raakt volgens het verzoekschrift drie dingen. Operaties worden niet meer verstrekt. Wie nog geen hormonen krijgt, krijgt ze niet; voor wie ze al krijgt, stelt het gevangeniswezen per persoon een afbouwplan op. En sociale aanpassingen zoals pruiken, make-up, binders en vullingen worden niet meer verstrekt en waar mogelijk ingenomen. Geestelijke gezondheidszorg, zoals psychotherapie en psychiatrische hulp, blijft beschikbaar.

"Een directe bedreiging", zegt de ACLU

Advocaten van de American Civil Liberties Union, die namens de gedetineerden optreden, noemen het beleid volgens de Washington Blade, vertaald, "een directe bedreiging voor het welzijn van transgender mensen in federale detentie en een openlijke schending van hun grondrechten". Het onthouden van noodzakelijke genderzorg is volgens hen een wrede en ongebruikelijke straf. Meerdere Democratische senatoren, onder wie Edward Markey, Jeff Merkley en Mazie Hirono, riepen de minister van Justitie en de directeur van het gevangeniswezen eerder dit jaar in een brief op het beleid terug te draaien, omdat het volgens hen de gezondheid en veiligheid van gedetineerden in gevaar brengt.

De zaak zelf loopt al langer. In maart 2025 begonnen drie gedetineerden met de diagnose genderdysforie een groepsprocedure tegen het presidentiële besluit van 20 januari 2025 en de uitvoeringsregels van het gevangeniswezen. Rechter Lamberth blokkeerde die regels in juni 2025, waarna het gevangeniswezen in februari 2026 met een nieuw beleid kwam; dat is het beleid waar het nu om gaat (bron). Wij zien het als onderdeel van een bredere trend waarin de Amerikaanse federale overheid het medische kader rond genderzorg probeert terug te draaien.

Waarom dit verder reikt dan gevangenisbeleid

De kern van het geschil is niet nieuw. Dezelfde vraag — is medische transitiezorg een goed onderbouwde behandeling of een keuze die per overheid kan wisselen — speelt ook buiten de gevangenismuren. Het gevangeniswezen schrijft volgens het verzoekschrift dat zijn eerdere beleid ten onrechte steunde op de "Standards of Care" van WPATH, en haalt daarbij de afzonderlijke mening van rechter Thomas in de zaak United States v. Skrmetti (2025) aan, dus de mening van één rechter en niet het oordeel van het Hof. Over de kritiek op die organisatie schreven wij eerder in de WPATH Files. En op 17 juni 2026 begonnen de Amerikaanse Federal Trade Commission en de staten Alaska, Iowa, Nebraska en Texas een rechtszaak tegen WPATH. Volgens de FTC hebben de aanbevelingen van WPATH ouders en kinderen misleid over de medische consensus en over de noodzaak, veiligheid en werkzaamheid van medische transitie bij minderjarigen, en heeft de organisatie bijwerkingen niet vermeld (bron).

Niet iedereen in de VS trekt dezelfde conclusie. Zeventien andere staten en het District of Columbia steunen in die zaak juist WPATH. In hun stuk van 5 augustus 2026 schrijven zij dat de staten zelf de geneeskunde reguleren, dat zij er elk voor hebben gekozen transgenderzorg voor adolescenten toe te staan en dat de FTC zich mengt in een terrein dat aan de staten is voorbehouden. Zij waarschuwen ook voor de gevolgen voor richtlijnen in andere medische vakgebieden (bron). Die verdeeldheid is volgens ons de reden dat een zaak over gedetineerden zoveel aandacht krijgt.

Onze duiding

De bronnen laten zien wát er wordt gevraagd en door wie er tegen wordt geprotesteerd; de duiding dat dit méér is dan een gevangeniskwestie, is de onze. De regering voert in haar verzoekschrift twee soorten argumenten aan: medische (de eerdere zorg zou op onbetrouwbare richtlijnen berusten en niet medisch noodzakelijk zijn) en argumenten over veiligheid en gevangenisbeheer. Juridisch draait het verzoek echter om de vraag of het gevangeniswezen zijn besluit voldoende heeft gemotiveerd en of de rechter binnen de grenzen van de wet over gevangenisprocedures is gebleven. De vraag die er volgens ons uiteindelijk toe doet — of de onderliggende zorg doet wat ervan wordt beweerd — hoeft het Hof in deze fase dus niet te beantwoorden.

Bronnen

• Washington Blade, Trump asks Supreme Court to allow restrictions on gender-affirming care in prisons, 28 september 2026. washingtonblade.com
• Solicitor General, Application to stay the order of the United States District Court for the District of Columbia, Trump v. Kingdom, nr. 26A416. supremecourt.gov
• Supreme Court of the United States, rol van zaak 26A416. supremecourt.gov
• Federal Trade Commission, FTC, States Sue World Professional Association for Transgender Health Over Deceptive Claims Regarding the Treatment of Children, 17 juni 2026. ftc.gov
• Massachusetts en zestien andere staten en het District of Columbia, amicusbrief in FTC v. WPATH, 5 augustus 2026. litigationtracker.law.georgetown.edu

Saskia Weijermars

Redactie